بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیم
در ادامهٔ معرفی کتاب، کتابهایی که سال ۱۴۰۴ خواندهام:
۱- عالین
بالاخره تمام شد! هر چقدر ۵ جلد اول ۷ جن جذاب بودند این جلد خستهکننده بود؛ البته نمیدانم شاید من حس خواندن کتاب نداشتم در بازهای که این کتاب را میخواندم.
بعد از چهار جلد، دوباره داستان برگشت سراغ عالین، شخصیت اصلی داستان. بعد از جلد اول، ۷ ج ن، هر جلد مربوط به شخصیت دیگری بود که به طریقی ربطی به عالین داشتند ولی داستان مربوط به خود عالین نبود تا این جلد.
۲- تاریخ مختصر ترک
جواد هیئت از بزرگان تورکولوژی در ایران بود. کتابهای زیادی در این زمینه نوشته و این کتاب هم نوشتهٔ اوست. البته کتاب به ترکی نگارش شده ولی من ترجمهٔ فارسی آن را خواندم. شاید در آینده کتاب زبان اصلی را هم مطالعه کردم.
محتوای کتاب خیلی خوب بود. اول نژادهای ترکها را مختصر توضیحی داده بود و بعد از آن دربارهٔ مواردی مثل ادبیات، فرهنگ، حکومتها و …ی ترکها حرف زده بود. همانطور که از نام کتاب مشخص است کتابیست خلاصه و واقعا هم خلاصه بود. در کمتر از ۱۵۰ صفحه این محتوا را جا داده بود برای همین انتظار زیادی نداشته باشید. بعضی جاها مشکلاتی در کتاب دیدم. تناقضها و یا مشکلات نگارشی که حدس میزنم مشکل ترجمه بوده باشد.
فکر کنم تابحال رایاکتابی را کامل نخوانده بودم. تجربهٔ کتاب فیزیکی خیلی بهتر است!
۳- ارتداد
این کتاب خیلی وقت بود در فهرست کتابهاییکه باید بخوانم بود. داشتم در کتابخانهٔ دانشگاه دنبال کتابی میگشتم که بصورت تصادفی «ارتداد» را دیدم. توفیق اجباری شد، گرفتم و خواندمش. کتاب رمانی است که در ایرانی اتفاق میافتد که در سال ۵۷ درش انقلاب نشده. داستان حداکثر تا بهار ۱۳۷۵ پیش میرود و تا آن زمان هنوز پهلوی سر کار است.
قلم نویسنده را دوست داشتم. مباحث خوبی در کتاب مطرح شد، دربارهٔ نحوهٔ مبارزهٔ چپها، حد آزادی در جمهوری اسلامی، نبرد با اسرائیل، خاموش شدن شعلهٔ مبارزه با طاغوت و …. به نظرم خواندن ارتداد اصلا وقت تلف کردن نبود.
نکتهای که برایم جالب بود شمارگان کتاب بود. نگارشی که من خواندم چاپ شانزهم بود که شمارگانش ۲۵۰۰ عدد بود! حالا چاپ سال ۹۸ بود!
۴- مناظرات تاریخی امام رضا علیه السلام
تکههایی از مناظرات امام رضا علیه السلام با بزرگان بقیهٔ ادیان را شنیده بودم و دوست داشتم مفصلترشان را بخوانم. گشتم دیدم آیت الله مکارم کتابی در این زمینه تالیف کردهاند. آن را شروع کردم به خواندن.
کتاب مجمل و خوبی بود. خلاصه بودنش خوب بود ولی کاش کمی بیشتر مناظرات را نقل میکرد. حس میکنم بعضی جاها ناقص بود. نمیدانم تاریخ نقص داشت یا نویسنده نخواسته بود کتاب خیلی مفصل شود. بعضی جاها هم استدلالها برایم قابل قبول نبودند که شاید دلیلش همان چیزی باشد که گفتم. البته کتاب بعضی بحثها هم داشت که برای منی که مطالعات زیادی دربارهٔ منطق و علم کلام نداشتهام کمی گنگ بودند.
۵- نیاسو
رسیدم به جلد هفتم. فکر میکردم آخرین جلد است ولی دیدم که زهی خیال باطل، مجموعهٔ میرانا هنوز ادامه دارد. این قسمت، بیشتر مربوط بود به لو۳۰یا و هبذول. باز هم اهمیت نکتهبرداری و یادداشتنویسی را در این مجموعه درک کردم که جلد ۷ (نیاسو) شدیدا به داستان جلد ۲ (لو۳۰یا) وابسته بود.
این کتاب مثل جلد قبل، عالین، کسلکننده نبود و خوب بود. در نیاسو امید کورهچی جادویی جدید معرفی کرد که تا کنون دست شیاطین بود ولی امید کورهچی و تیمش به آن جادو دست یافتهاند! در کل جلد هفتم، نیاسو، هم کتاب خوبی بود.
۶- توکل
یکی از گوهرهای گمشده در جامعه، توکل است. در زبان میگوییم «توکل بر خدا» ولی به آن ایمان نداریم. این ضعف را در خودم احساس میکردم. میدانستم مؤسسهٔ جوانان آستان قدس رضوی کتابی مجمل با این موضوع دارد. گفتم چه چیزی از این بهتر و رفتم سراغ کتاب.
همانطور که گفتم، کتاب مجمل و مختصر بود. بطور کلی به این که «توکل چیست؟»، «چطور متوکل شویم؟» و «چرا باید توکل داشته باشیم؟» اشاره کرد. کتاب خوبی بود. ممکن است نیاز باشد یکی دو بار دیگر هم آن را بخوانم تا بخوبی در جانم بنشیند و توکل در زندگیام جاری شود.
۷- تواضع
کتاب توکل و تواضع را با هم گرفتم. تواضع کمی حجم بیشتری داشت و واقعا کتاب خوب و خواندنیای بود. کتاب تواضع بصورت عملی و کاربردیتر مبحث تواضع را توضیح داد و واقعا میتواند به عنوان داروی درد تکبر و شاید عُجْب استفاده شود.
۸- مسیح بازمصلوب
این کتاب را یکی از دوستان همدانشگاهی بهم معرفی کرد. رمانی طولانی است دربارهٔ دهی در یونان در زمان حکومت عثمانیان. داستان در اوایل قرن ۲۰ میلادی اتفاق میافتد. کتاب با پسزمینهٔ مذهبی مسیحی، در اعتراض به اختلاف طبقاتی و فقر نوشته شده؛ و اگر درست متوجه شده باشم در حمایت از بلشویکها.
شنیدهام در اکثر کشورهای دنیا این کتاب ممنوعه است ولی در ایران آزاد. نمیدانم دلیل ممنوعیت آن، حمایتش از بلشویکها و در نتیجه کمونیسم است یا برخی سخنان اهانتطور که دربارهٔ مسیحیت زده. در کل اگر عادت به رمان طولانی دارید ارزش خواندن دارد.
۹- بردگی در اسلام
بعد از اینکه مجموعهٔ نمایشی «بطلوع الروح» را دیدم، برایم جالب شد دربارهٔ بردگی و اسارت در اسلام مطالعه کنم. دیدم اثری از شهید مطهری در این زمینه موجود است گفتم چه چیزی از این. بهتر.
کتاب خوبی بود و بحثهای خوبی ارائه کرد. البته کتاب را شهید مطهری ننوشته بود و مکتوبشدهٔ چند جلسه سخنرانی ایشان در این باب بود. من بیشتر دنبال احکام بردهها و اسرا در اسلام بودم ولی این کتاب بیشتر بحثهای مبنایی دربارهٔ دلیل بردگی در اسلام یا اینکه اصلا در اسلام بردگی داریم یا نه میکرد. رساله یا اجوبة الاستفتائات مرجع تقلید را میخواندم احتمالا بیشتر به مقصودم میرسیدم. ولی از آنجا که حجم کتاب کم بود اصلا وقت تلفکنی حساب نمیشود به نظرم خواندن این کتاب.
۱۰- من در رقه بودم
یادم نیست از کی ولی خیلی وقت بود که این کتاب در فهرست کتابهایی که باید بخوانم بود. بالاخره شروع به خواندنش کردم. داستان ابوزکریا است که عضو داعش بوده ولی بعدا ازش فرار کرده. در مقدمهٔ کتاب نوشته که کلمه به کلمهٔ متن اصلی ترجمه شده ولی جاهایی من احساس کردم که لحن عوض شده؛ اگر درست حس کرده باشم بخشهایی به متن اصلی اضافه شدهاند.
کتاب برای آگاهی بیشتر و جزئیتر با داعش خیلی خوب بود. چیزی که ما دربارهٔ داعش میدانیم صرفا یکسری خشونتهایی است که از او دیده یا شنیدهایم. ولی این کتاب جزئیات داخل دولت خلافت (اصطلاحی که داعشیها به دولتشان میگویند) هم توضیح داده شده.
نکتهٔ جالب این کتاب این است که دلیل مخالفت ابوزکریا با داعش را میتوان این دانست که از نظر او داعش «کند»رو است! یعنی به اندازهٔ کافی تکفیری نیست و خیلیهایی را که باید تکفیر کند نمیکند.
من در رقه بودم خاطرات یک مخالف داعش است و با توجه به اینکه در ایران چاپ شده بعید است محتوایی غیرواقعی در مدح داعش درش وجود داشته باشد. ما در رسانه چیزی که از داعش دیده و شنیدهایم حیواناتی وحشی است که هر کسی را که میبینند میکشند؛ ولی در این کتاب بین خاطرات نکات مثبتی هم از داعش میشد دریافت که چند موردش را میگویم:
- اشداء علی الکفار رحماء بینهم: این آیه اشاره به اصحاب پیامبر صلوات الله علیه دارد که میگوید ایشان در مقابل کافران سخت و در بین خودشان مهربان بودند. داعشیها هم بین خودشان مهربان و در مقابل کسانیکه درست یا غلط کافرشان میپنداشتند سرسخت بودند.
- رفتار نسبت به مردم عادی: داعشیها با مردم عادی مناطقی که اشغال میکردند به خوبی رفتار میکردند. دولت خلافت به رزمندهها خیلی سخت میگرفت تا مبادا آزاری به مردم عادی برسانند.
- سیگار ممنوع: در کل مناطق تحت حکومت داعش سیگار ممنوع بود!
۱۱- دوئل
چند روزی کتاب نداشتم. دیدم دوئل آنتوان چخوف را در خانه داریم. برداشتم و شروع به خواندن کردم. داستانی نسبتا کوتاه و مزخرف بود. نگارشی که من داشتم برای نشر سو بود که پر از مشکلات املایی و ویرایشی بود. صفحهآرایی درستی هم نداشت. خود داستان از خستهکنندگی کم نداشت.
۱۲- جهان هولوگرافیک
خیلی فکر کردم که چطور دربارهٔ این کتاب بنویسم. شاید واژهٔ «شاهکار» مناسب باشد. در این کتاب مایکل تالبوت ایدهٔ جهان هولوگرافیک که میتوان گفت برای بوهم و پریبرام به ترتیب فیزیکدان و عصبشناس هستند را تبیین میکند.
این ایده واقعا جای فکر دارد و میتواند تغییری اساسی دربارهٔ نگرش افراد به دنیا و زندگی ایجاد کند. البته تعداد زیادی از شواهدی که نویسنده برای اثبات این ایده میاورد تاییدی برای این ایده نبودند به نظرم؛ ولی در کل مثالها و شواهدش از آن جهت که بسیار مستند هستند بسیار جذابند.
جهان هولوگرافیک برای سوال «چرا بعد از اختراع دوربین معجزه اتفاق نمیافتد؟» پاسخ خوبی دارد. البته پاسخش یک جمله نیست، کمی بیشتر از ۴۰۰ صفحه است :) در بین تمام کتابهایی که در این نوشته معرفی کردهام، اگر بخواهم یک کتاب را اصرار کنم که بخوانید این کتاب است. شاهکار است!
۱۳- موهب
جلد هشتم ۷ جن. داستان این جلد در بخش بزرگی از داستان در چند هزار سال پیش اتفاق میافتد. برای همین برای شخص من آنقدرها جذاب نبود داستان؛ البته بهتر و جذابتر از جلد ۶، عالین، بود. نکتهٔ جالب در این جلد، سطح پارسی و ایرانیگرایی نویسنده بود. در این جلد امید کورهچی حتی حضرت ابراهیم و پیامبر اکرم علیهما السلام را هم از نژاد پارس معرفی کرد!
۱۴- تعاون و اندیشههای اقتصادی شهید دکتر بهشتی
با دیدن این مصاحبه علاقهمند شدم با دیدگاههای اقتصادی شهید بهشتی آشنا شوم. این کتاب را در کتابخانهٔ مرکزی شهرستانمان پیدا کردم. فکر میکردم کتاب حداقل چندصد صفحهایای باشد ولی متن یکی از سمینارهایی بود که شهید بهشتی درش سخنرانی کرده بود. البته سخنرانی کوتاهی نبود ولی بیشتر از کتاب شبیه مجله یا مقاله بود. کتاب از نظر ویراستاری وضع خوبی نداشت؛ چاپ وزارت تعاون بود.
از آنجا که دیدگاه شهید بهشتی شدیدا ضدسرمایهداری و طرفدار تعاونیهاست بیشتر دانستن دربارهٔ دیدگاهشان برایم جذاب شد. بعد از خواندن این کتاب شباهت نسبتا زیاد این دیدگاه با مفهوم «دموکراسی در محیط کار» ایدهٔ دکتر ریچارد وولف را فهمیدم و این برایم جالب بود.
۱۵- داعشی و عاشقی
اسمش را شنیده بودم. داشتم در کتابخانه دنبال یک کتاب دیگر میگشتم که این را دیدم. چون اسمش برایم آشنا بود گفتم بگیرم و بخوانمش. ولی واقعا داستان سطح پایینی بود. داستانی کلیشهای با این مضمون که «داعش خیلی بد است.»! در داستان فقط به کلیشههای ضدداعشی اشاره شده بود و مثل این بود که برای یک کودک ده پانزده ساله نگارش شده باشد.
۱۶- او
خیلی وقت بود در کتابخانهٔ خانه بود ولی نخوانده بودمش. بالاخره گفتم شروعش کنم. تفسیر سورهٔ توحید بر اساس اندیشههای امام خمینی و علامهٔ طباطبایی رحمت الله علیهماست. خیلی کتاب شیرینی بود. در لابهلای آن از اشعاری از شاعران مختلفی از جمله امام خمینی، حضرت حافظ، جامی، مولوی و … استفاده شده که خواندن کتاب را دلنشینتر میکرد.
از نظر محتوا هم خیلی جذاب بود. گاهی نکاتی ظریف دربارهٔ الفاظ سوره و معانی آنها میگفت که واقعا عقل از سر آدم میپراند. در بخشهایی هم بطور مستقیم از نوشتههای امام خمینی، علامهٔ طباطبایی و شهید مطهری نقل قول کرده بود که خواندن آن بخشها هم، مخصوصا موارد مربوط به امام راحل به نظرم، خیلی لذتبخش بود. در کل کتاب خیلی خوبی بود و برای کسانی که در زمینهٔ الهیات و فلسفه تخصص ندارند احتمالا جدید.
۱۷- زن
مجموعهٔ سخنرانیهای شیخ محمدحسن وکیلی از اساتید مشهد است. البته سخنرانی سلسلهوار بود و متن پراکنده نبود. در کل سخنرانیها جوری با کیفیت تبدیل به متن شده بودند که انگار از اول نویسندهای متن را نوشته است.
در این کتاب استاد وکیلی در دو بخش ابتدا شرح تفاوت نوع سلوک الی الله برای زنان را شرح میدهد سپس به نقش آنها در ایجاد تمدن اسلامی میپردازد. در هر دو بخش اطلاعات خوبی گفته شده و اصلا کتابی نیست که چیزی به آدم اضافه نکند.
علاوه بر متن با کیفیت و باارزش، طراحی جلد کتاب هم بسیار زیبا بود. البته به نظرم در عکس این زیبایی در حدی که باید تجلی نمیکند. این کتاب برای بانوان که بسیار توصیه میکنم؛ ولی برای آقای هم حرف برای گفتن دارد و آقایان هم از این محتوا اطلاع داشته باشند بهتر است.
۱۸- آنسوی مرگ
در رابطه با NDE یا تجربیات نزدیک به مرگ، یکی از مشهورترین کتابها در کشورمان، این کتاب است. متن مصاحبه با ۳ نفر از تجربهگران نزدیک به مرگ. کتاب شیرینی بود؛ از آنهایی که آدم دلش نمیاید کتاب را ببندد.
این سه تجربه بیشتر بدون روشی برای اثبات درستی ادعا و خواب نبودن تجربه بیان شدهاند. البته مورد سوم نکتهای را در آخر کار گفت که نشاندهندهٔ واقعی بودن تجربهاش بود. این مورد در صورتی مهم است که سخنان این افراد را باور کنیم. حس میکنم گزارشهایی که در برنامهٔ «زندگی پس از زندگی» عباس موزون دیده و شنیدهام قابل باورتر بودند؛ نمیدانم، شاید بخاطر تصویری بودن آن برنامه و نوشتاری بودن این کتاب است که این حس را دارم.
در کل در واقعی بودن NDEها که تقریبا شکی نیست و این کتاب را هم در نظر نگیریم این تجربیات غیرقابل انکار هستند و با استفاده از آنها واقعیتهای زیادی دربارهٔ زندگی پس از مرگ میشود به دست آورد. مخصوصا در بخشهایی از این مصاحبهها (در این کتاب) نکاتی دربارهٔ عالم پس از مرگ گفته شد که هوش از سر آدم میپراند. دربارهٔ وادی حق الناس، بهشت بزرخی، تلاش شیاطین برای گمراه کردن انسانها و …. در نهایت این کتاب حتما ارزش خواندن دارد.
۱۹- فیلسوفی در تعمیرگاه
این کتاب را فکر کنم در یکی از ویراستهای «حسنشونم» در ویراستی دیده بودم. کتاب جالبی بود. دیدگاههایی دربارهٔ کارهای فیزیکی که صرفا فکری نیستند و به اصطلاح یدی ارائه داد. نمیدانم مشکل از ترجمه بود یا نویسنده، یا من حواسم پرت بود، که از متن حس انسجام نمیکردم. در انتهای کتاب مترجم مطالب کتاب را با وضعیت ایران تطبیق داده بود و نوشتهٔ چند صفحهای خوبی در این باره نوشته بود. اگر مفهوم کار برایتان موضوع جالبی است به نظرم این کتاب به دردتان میخورد.
۲۰- برای آیندهٔ ساختهٔ همهٔ ما
بیشتر شبیه یک جزوه بود. نوشتهٔ گروه آنارشیستی Rebel City ساکن لندن بود. هدفش آشنایی با آنارشیسم بود؛ اینکه اهداف آن چیست، چرا به آن نیاز داریم، چطور به آن برسیم و …. جزوه را از اینجا میتوانید بارگیری کنید.
از وقتی با ایدهٔ آنارشیسم آشنا شدهام در کَتَم نمیرود منطقی بودن این ایده. من هم قطعا مخالف این نظام سرمایهداری که در ایران و جهان حاکم است هستم ولی آنارشیسم را راه حل نمیدانم. البته این نوشته به طرز نسبتا خوبی معرفی آنارشیسم را انجام داد و باعث شد دوباره دربارهٔ این ایده فکر کنم ولی فعلا که قانع نشدهام :)
۲۱- بانکداری، ربا و قوانین مالی اسلام
این کتاب بخشی نوشتهای از شهید بهشتی در یک مجله و بخشی سخنرانیای از شهید بهشتی دربارهٔ موضوع عنوانشده است. فکر میکردم کتاب جذابتر باشد ولی بیشتر یک سری مسائلی تکراری را مطرح کرد و پاسخهایی به نظر من قانعکننده نبودند به آنها داد. در خیلی موارد مسائل جزئی غیرضروری فقهی مطرح شدند که جایش در این کتاب نبود. کتاب چاپ انتشارات روزنه بود و مشکلات ویراستاری متعددی هم داشت.
۲۲- کاپوچینو در رام الله
خاطرات روزمرهٔ سعاد امیری، زنی ساکن رام الله در کرانهٔ باختری است. البته متنْ کوتاهشدهٔ «شارون و مادرشوهرم» است. برای منی که تابحال فقط از دور دربارهٔ فلسطین و اسرائیل شنیده بودم خواندن زندگی فلسطینیان از نزدیک جالب بود. حجم کمی داشت و پیشنهاد میکنم اگر وقت کوتاهی خالی دارید و دنبال کتاب خواندن هستید گزینهٔ خوبیست.
۲۳- خار و میخک
رمان مشهور شهید یحیی السنوار. این رمان به گفتهٔ خود شهید، داستان خودش را کس خاص دیگری نیست، یعنی شخصیتها و جزئیات داستان خیالی هستند؛ ولی داستان مردم فلسطین و بطور خاص غزه است. داستان جالبی بود که ما را از کودکی شخصی به نام احمد تا بزرگسالیاش میبرد. داستانی بود که از نزدیک ما را با فلسطین آشنا میکند نه از پشت دیوار اخبار.
خواندن این کتاب مفصل وقت تلف کردن نیست، هر چند که در بخشهایی بعد داستانی ماجرا کمتر و بعد مستند بودن آن پررنگ میشد ولی در کل به دل من نشست. نگارشی که من خواندم از انتشارات شهید کاظمی بود که از نظر ترجمه، ویرایش، صفحهآرایی و بسیاری از ویژگیها افتضاح بود.
در ضمن در آخر کتاب وصیتنامهٔ شهید هم قرار داشت که خواندنش حس خوبی بهم داد.
۲۴- مبانی نظری قانون اساسی
شهید بهشتی از افراد موثر در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بود؛ طبق برداشت من. این کتاب مجموعهای از مصاحبه(ها) و سخنرانی(های) ایشان دربارهٔ قانون اساسی قبل از همهپرسی دربارهٔ آن است. هدفم این بود که با شاکلهٔ فکری شهید بهشتی دربارهٔ اینکه قانون اساسی چرا اینطور نوشته شد آشنا بشوم. با توجه به اینکه کتاب حجم کمی داشت ارزش خواندنش را داشت.
این نوشته با پروانهٔ CC BY-SA 4.0 منتشر شده مگر اینکه در جایی از نوشته خلاف آن گفته شده باشد.
اگر نظری دربارهٔ متن داشتید به من اطلاع دهید: https://rezahosseinzadeh.ir